Υποχρεωτική αρχική συνεδρία διαμεσολάβησης

Τι είναι η υποχρεωτική αρχική συνεδρία

Ο νόμος 4640/2019 ορίζει την υποχρεωτική αρχική συνεδρία ως τη συνεδρία μεταξύ του διαμεσολαβητή και των μερών, η οποία λαμβάνει χώρα υποχρεωτικά στις διαφορές του άρθρου 6 και πριν από τη συζήτηση της υπόθεσης στο δικαστήριο. Σε αυτήν ο διαμεσολαβητής ενημερώνει τα μέρη για τη διαδικασία της διαμεσολάβησης και για τις βασικές αρχές που τη διέπουν. Τα ενημερώνει επίσης για τη δυνατότητα εξωδικαστικής επίλυσης της διαφοράς τους, με βάση τις ιδιαιτερότητες και τη φύση της.

Η υποχρέωση εξαντλείται στη συμμετοχή, αφού ο διαμεσολαβητής δεν αποφασίζει για τη διαφορά ούτε επιβάλλει λύση, και τα μέρη κρίνουν ελεύθερα αν θα συνεχίσουν. Αν αποφασίσουν να συνεχίσουν, υπογράφεται ιδιωτικό συμφωνητικό υπαγωγής στη διαμεσολάβηση, η οποία συνεχίζεται με τον ίδιο ή με άλλο διαμεσολαβητή. Αν δεν συνεχίσουν, το πρακτικό της συνεδρίας κατατίθεται στο δικαστήριο, εφόσον ακολουθήσει ή έχει ήδη ασκηθεί αγωγή. Μια ενημερωτική συνάντηση πριν από τη δίκη δίνει έτσι στα μέρη την ευκαιρία να σταθμίσουν, με τη συνδρομή των δικηγόρων τους, μια λύση που μπορεί να εξοικονομήσει χρόνο και κόστος, χωρίς καμία δέσμευση να τη δεχθούν.

Σε ποιες υποθέσεις είναι υποχρεωτική

Κατά το άρθρο 6 του νόμου 4640/2019, στην υποχρεωτική αρχική συνεδρία υπάγονται τρεις κατηγορίες αστικών και εμπορικών διαφορών, εφόσον τα μέρη έχουν την εξουσία διάθεσης του αντικειμένου τους.

Πρώτη κατηγορία είναι οι οικογενειακές διαφορές, με εξαίρεση το διαζύγιο, την ακύρωση του γάμου και την αναγνώριση της ύπαρξης ή της ανυπαρξίας του. Εξαιρούνται επίσης οι διαφορές από τις σχέσεις γονέων και τέκνων της παραγράφου 2 του άρθρου 592 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, όπως η προσβολή της πατρότητας και η ακυρότητα ή η λύση της υιοθεσίας. Υπάγονται αντίθετα, μεταξύ άλλων, οι διαφορές για τη διατροφή, για την άσκηση της γονικής μέριμνας και την επικοινωνία με το τέκνο και για τη χρήση της οικογενειακής στέγης. Στην ίδια κατηγορία ανήκουν και οι περιουσιακές διαφορές που απορρέουν από τη σχέση των συζύγων.

Δεύτερη κατηγορία είναι οι διαφορές που εκδικάζονται κατά την τακτική διαδικασία και υπάγονται στην καθ' ύλην αρμοδιότητα του Μονομελούς Πρωτοδικείου, εφόσον η αξία του αντικειμένου τους υπερβαίνει τις 30.000 ευρώ. Στην ίδια κατηγορία ανήκουν οι διαφορές τακτικής διαδικασίας του Πολυμελούς Πρωτοδικείου, για τις οποίες το γράμμα του νόμου δεν θέτει όριο αξίας. Η αναφορά στην τακτική διαδικασία σημαίνει ότι οι διαφορές που δικάζονται με ειδικές διαδικασίες δεν υπάγονται στη δεύτερη κατηγορία, όποια κι αν είναι η αξία τους.

Τρίτη κατηγορία είναι οι διαφορές για τις οποίες έγγραφη συμφωνία των μερών προβλέπει ρήτρα διαμεσολάβησης που είναι σε ισχύ. Για την κατηγορία αυτή το γράμμα του νόμου δεν θέτει όριο αξίας ούτε περιορισμό ως προς τη διαδικασία.

Εξαιρούνται οι διαφορές στις οποίες διάδικος είναι το Δημόσιο, οργανισμός τοπικής αυτοδιοίκησης ή ΝΠΔΔ. Άλλοι κανόνες ισχύουν στις αγωγές διόρθωσης ανακριβών πρώτων εγγραφών του Κτηματολογίου, όπου προβλέπεται ειδική συνεδρία χωρίς όριο αξίας. Στη συνεδρία αυτή συμμετέχουν και το Δημόσιο, οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης και τα ΝΠΔΔ, όταν είναι εναγόμενοι, όπως περιγράφεται στη σελίδα Κτηματολογική διαμεσολάβηση. Η προσφυγή σε δικαστική μεσολάβηση δεν απαλλάσσει τα μέρη από την υποχρεωτική αρχική συνεδρία.

Πριν από την προσφυγή στο δικαστήριο, σε κάθε διαφορά που μπορεί να υπαχθεί σε διαμεσολάβηση, ο πληρεξούσιος δικηγόρος οφείλει να ενημερώσει εγγράφως τον εντολέα του για τη δυνατότητα διαμεσολάβησης. Η ενημέρωση περιλαμβάνει και την υποχρέωση της αρχικής συνεδρίας, όπου αυτή ισχύει. Το ενημερωτικό έγγραφο υπογράφεται από τον εντολέα και τον δικηγόρο και κατατίθεται με την αγωγή ή με τις προτάσεις, το αργότερο έως τη συζήτηση, επί ποινή απαραδέκτου της συζήτησης της αγωγής. Ο νόμος 5108/2024 εξαίρεσε από την υποχρέωση ενημέρωσης τις διαφορές με διάδικο το Δημόσιο, οργανισμό τοπικής αυτοδιοίκησης ή ΝΠΔΔ.

Η διαδικασία βήμα βήμα

Από την επιλογή του διαμεσολαβητή έως την κατάθεση του πρακτικού, η υποχρεωτική αρχική συνεδρία εξελίσσεται σε πέντε διαδοχικά στάδια.

1. 1ΑίτημαΤο επισπεύδον μέρος επιλέγει διαμεσολαβητή σε συνεννόηση με τον αντίδικο, διαφορετικά τον διορίζει η Κεντρική Επιτροπή Διαμεσολάβησης. Στον διαμεσολαβητή υποβάλλεται αίτημα, σε συμπληρωμένο έντυπο με τα στοιχεία των μερών και το αντικείμενο της διαφοράς.
2. 2ΓνωστοποίησηΟ διαμεσολαβητής ορίζει ημερομηνία και τόπο σε συνεννόηση με τα μέρη ή, αν δεν συμφωνήσουν, μόνος του, και τα γνωστοποιεί εγγράφως τουλάχιστον πέντε ημέρες πριν. Η γνωστοποίηση γίνεται με συστημένη επιστολή, με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο ή με άλλον πρόσφορο τρόπο, για παράδειγμα με επίδοση από δικαστικό επιμελητή, και ο διαμεσολαβητής λαμβάνει σε κάθε περίπτωση απόδειξη παραλαβής.
3. 3ΣυνεδρίαΗ συνεδρία γίνεται το αργότερο μέσα σε είκοσι ημέρες από την επομένη της αποστολής του αιτήματος, ή μέσα σε τριάντα αν κάποιο μέρος διαμένει στο εξωτερικό, και κάθε μέρος παρίσταται μαζί με τον δικηγόρο του.
4. 4ΠρακτικόΜετά το πέρας της συνεδρίας ο διαμεσολαβητής συντάσσει πρακτικό, που υπογράφουν ο ίδιος και όλοι οι συμμετέχοντες και που αναγράφει υποχρεωτικά τον τρόπο γνωστοποίησης και τη συμμετοχή ή μη κάθε μέρους.
5. 5ΚατάθεσηΑν ακολουθήσει ή έχει ήδη ασκηθεί αγωγή, το πρακτικό κατατίθεται στο δικαστήριο μαζί με τις προτάσεις, επί ποινή απαραδέκτου της συζήτησης της υπόθεσης.

Η συνεδρία μπορεί να γίνει πριν από την άσκηση της αγωγής ή μετά από αυτήν, αφού το πρακτικό της κατατίθεται είτε στη δίκη που θα ακολουθήσει είτε σε εκείνη που εκκρεμεί ήδη.

Αν σας καλέσουν σε συνεδρία

Όποιος λαμβάνει γνωστοποίηση για υποχρεωτική αρχική συνεδρία οφείλει να προσέλθει μαζί με νομικό παραστάτη, δηλαδή τον πληρεξούσιο δικηγόρο του. Σε όποιον δεν προσέλθει, παρότι κλήθηκε σύμφωνα με τον νόμο, το δικαστήριο που θα επιληφθεί της διαφοράς μπορεί να επιβάλει χρηματική ποινή, συνεκτιμώντας την εν γένει συμπεριφορά του και τους λόγους για τους οποίους δεν προσήλθε.

Κανόνας είναι η προσωπική παρουσία του μέρους, και τα νομικά πρόσωπα εκπροσωπούνται από τον νόμιμο εκπρόσωπό τους ή από αντιπρόσωπο που αυτός ορίζει με εξουσιοδότηση και θεώρηση του γνησίου της υπογραφής του. Κατ' εξαίρεση αρκεί η συμμετοχή μόνο του δικηγόρου με εξουσιοδότηση, όταν αποδεδειγμένα δεν είναι δυνατή η φυσική παρουσία του μέρους. Αυτό συμβαίνει ιδίως όταν η μετακίνηση δυσχεραίνεται λόγω σοβαρής ασθένειας, όταν δεν υπάρχει δυνατότητα τηλεδιάσκεψης ή όταν το μέρος είναι κάτοικος εξωτερικού.

Η προσέλευση δεν δεσμεύει κανέναν σε συμφωνία, και η συνεδρία αποτελεί ευκαιρία να σταθμιστεί, με τη συνδρομή του δικηγόρου, αν μια συμφωνία εξυπηρετεί τα συμφέροντα του μέρους καλύτερα από τη δίκη.

Η εμπιστευτικότητα

Η υποχρεωτική αρχική συνεδρία έχει εμπιστευτικό χαρακτήρα, και κατά τη διάρκειά της δεν τηρούνται πρακτικά. Το πρακτικό που συντάσσεται μετά το πέρας της συνεδρίας πιστοποιεί την τήρηση της διαδικασίας, αφού αναγράφει υποχρεωτικά τον τρόπο γνωστοποίησης και τη συμμετοχή των μερών, όχι το περιεχόμενο της συζήτησης. Ο διαμεσολαβητής μπορεί να συναντά τα μέρη από κοινού ή χωριστά, και όσα πληροφορείται από το ένα μέρος δεν τα γνωστοποιεί στο άλλο χωρίς τη σύμφωνη γνώμη εκείνου που τα έδωσε.

Αν η διαφορά φτάσει στο δικαστήριο ή σε διαιτησία, ο διαμεσολαβητής, τα μέρη, οι δικηγόροι τους και όσοι άλλοι συμμετείχαν δεν εξετάζονται ως μάρτυρες. Δεν μπορούν επίσης να προσκομίσουν στοιχεία από τη διαδικασία, ιδίως για τις συζητήσεις, τις δηλώσεις και τις προτάσεις των μερών ή για τις απόψεις του διαμεσολαβητή. Εξαίρεση υπάρχει μόνο όταν το επιβάλλουν λόγοι δημόσιας τάξης, κυρίως για την προστασία ανηλίκων ή για να αποτραπεί κίνδυνος για τη σωματική ακεραιότητα ή την ψυχική υγεία προσώπου.

Ο διαμεσολαβητής οφείλει εξάλλου να τηρεί απόρρητο ό,τι προέκυψε από τη διαμεσολάβηση, ακόμη και το γεγονός ότι διεξήχθη. Το απόρρητο αίρεται μόνο όταν το επιβάλλει διάταξη νόμου ή η δημόσια τάξη ή όταν τα μέρη συναινούν ρητά στην αποκάλυψη. Η προστασία αυτή επιτρέπει στα μέρη να εξετάσουν ανοιχτά μια λύση, χωρίς να φοβούνται ότι οι δηλώσεις τους θα χρησιμοποιηθούν εναντίον τους στη δίκη.

Μετά τη συνεδρία

Αν τα μέρη αποφασίσουν να συνεχίσουν, υπογράφουν ιδιωτικό συμφωνητικό υπαγωγής της διαφοράς στη διαμεσολάβηση. Η διαμεσολάβηση πρέπει να ολοκληρωθεί μέσα σε σαράντα ημέρες από την επομένη της λήξης της προθεσμίας των είκοσι ή των τριάντα ημερών, εκτός αν τα μέρη συμφωνήσουν παράταση. Το διάστημα από 1 έως 31 Αυγούστου δεν υπολογίζεται στις προθεσμίες αυτές.

Αν επιτευχθεί συμφωνία, συντάσσεται πρακτικό, το οποίο υπογράφουν ο διαμεσολαβητής, τα μέρη και οι δικηγόροι τους. Με την κατάθεσή του στη γραμματεία του αρμόδιου δικαστηρίου το πρακτικό αποτελεί εκτελεστό τίτλο, εφόσον η συμφωνία μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο αναγκαστικής εκτέλεσης. Με την κατάθεση καταργείται εξάλλου η εκκρεμής δίκη, στο μέτρο που το αντικείμενό της καλύπτεται από τη συμφωνία. Όταν η συμφωνία περιλαμβάνει δικαιοπραξίες που κατά τον νόμο υπόκεινται σε συμβολαιογραφικό τύπο, οι δικαιοπραξίες αυτές πρέπει να περιβληθούν τον τύπο αυτόν. Η υπόθεση κλείνει έτσι με όρους που διαμόρφωσαν τα ίδια τα μέρη, χωρίς να χρειαστεί να εξελιχθεί η δίκη έως την έκδοση απόφασης, με εξοικονόμηση χρόνου και κόστους.

Αν τα μέρη δεν συνεχίσουν ή δεν καταλήξουν σε συμφωνία, η διαφορά μπορεί να αχθεί ή να επανέλθει στο δικαστήριο, και το πρακτικό της αρχικής συνεδρίας κατατίθεται μαζί με τις προτάσεις.

Η σύνταξη, η κατάθεση και η εκτελεστότητα του πρακτικού της συμφωνίας, όπως και η αναστολή της παραγραφής από την έγγραφη γνωστοποίηση της συνεδρίας, αναλύονται στη σελίδα για τη συμφωνία και το πρακτικό της διαμεσολάβησης.